数学-多元函数微分

3651 字
18 分钟
数学-多元函数微分

数学-5/18-多元函数微分#

更好的阅读体验(Markdown语法不会调整缩进以及折叠列表…) 点击上述文本即可进入链接

二元函数的极限
T1-证明二重极限存在

题意

证明:

limx0y0x3+y3x2+y2=0\lim_{\substack{x \to 0 \\ y \to 0}} \frac{x^3 + y^3}{x^2 + y^2} = 0
题解

(x,y)(0,0)(x,y) \neq (0,0) 时,

x3+y3x2+y2x2x2+y2x+y2x2+y2yx+y\begin{aligned} \left|\frac{x^3 + y^3}{x^2 + y^2}\right| &\le \frac{x^2}{x^2 + y^2} |x| + \frac{y^2}{x^2 + y^2} |y| \\ &\le |x| + |y| \end{aligned}

对于任意 ε>0\varepsilon > 0,取 δ=ε2\delta = \frac{\varepsilon}{2},则当 x<δ,y<δ,(x,y)(0,0)|x| < \delta, |y| < \delta, (x,y) \neq (0,0) 时,

x3+y3x2+y2x+y<ε2+ε2=ε.\left|\frac{x^{3}+y^{3}}{x^{2}+y^{2}}\right| \leqslant |x|+|y| < \frac{\varepsilon}{2}+\frac{\varepsilon}{2} = \varepsilon.

则:

limx0y0x3+y3x2+y2=0\lim_{\substack{x \to 0 \\ y \to 0}} \frac{x^{3} + y^{3}}{x^{2} + y^{2}} = 0
关于 $\varepsilon-\delta$(GemPro生成)

二元函数极限的严格数学定义(即 εδ\varepsilon-\delta 语言定义)是微积分中的核心概念。它将“无限靠近”这种直观感觉,转化为了严密的数学逻辑。

二元函数极限的 εδ\varepsilon-\delta 定义

设函数 z=f(x,y)z = f(x,y) 在点 P0(x0,y0)P_0(x_0, y_0) 的某个去心邻域内有定义。如果存在一个常数 AA,满足以下条件:

对于任意给定的正数 ε>0\varepsilon > 0(无论它多么小),总存在一个正数 δ>0\delta > 0,使得当点 P(x,y)P(x,y) 与点 P0(x0,y0)P_0(x_0, y_0) 的距离满足:

0<(xx0)2+(yy0)2<δ0 < \sqrt{(x-x_0)^2 + (y-y_0)^2} < \delta

时,对应的函数值 f(x,y)f(x,y) 必定满足不等式:

f(x,y)A<ε|f(x,y) - A| < \varepsilon

那么,常数 AA 就叫做函数 f(x,y)f(x,y)(x,y)(x0,y0)(x,y) \to (x_0, y_0) 时的极限,记作:

lim(x,y)(x0,y0)f(x,y)=A\lim_{(x,y) \to (x_0,y_0)} f(x,y) = A

核心要素拆解与几何意义

  1. 误差容忍度 ε\varepsilon:代表在 zz 轴(函数值)上,我们允许函数值 f(x,y)f(x,y) 偏离目标极限值 AA 的最大误差范围。f(x,y)A<ε|f(x,y) - A| < \varepsilon 意味着函数值必须落在区间 (Aε,A+ε)(A-\varepsilon, A+\varepsilon) 内部。

  2. 控制范围 δ\delta:代表在 xyxy 平面(自变量)上,点 P(x,y)P(x,y) 距离目标点 P0(x0,y0)P_0(x_0, y_0) 的最大允许距离。这个距离是一个以 (x0,y0)(x_0, y_0) 为圆心、δ\delta 为半径的圆(去掉圆心)。

  3. “去心”的意义 0<0 < \dots:公式里的 0<(xx0)2+(yy0)20 < \sqrt{(x-x_0)^2 + (y-y_0)^2} 意味着点 (x,y)(x,y) 可以无限靠近 (x0,y0)(x_0, y_0),但绝不能等于(x0,y0)(x_0, y_0)。这是因为极限只关心函数在某点附近的变化趋势,而不在乎函数在该点本身是否有定义。

  4. 逻辑顺序:先有 ε\varepsilon,后找 δ\delta:这是一个“你出招,我拆招”的过程:不论别人给出一个多么苛刻(多么小)的 ε\varepsilon,你都必须能计算/找到一个相应的 δ\delta 来“锁住”自变量的范围,保证函数值不超标。

T2-证明二重极限不存在

题意

证明:

limx0y0xyx+y+11 不存在.\lim_{\substack{x \rightarrow 0 \\ y \rightarrow 0}} \frac{x y}{\sqrt{x+y+1}-1} \text{ 不存在.}
题解xyx+y+11=xyx+y(x+y+1+1)\frac{x y}{\sqrt{x+y+1}-1} = \frac{x y}{x+y}(\sqrt{x+y+1}+1)

limx0y0(x+y+1+1)=2\lim_{\substack{x \rightarrow 0 \\ y \rightarrow 0}}(\sqrt{x+y+1}+1)=2 存在,故只需证明 limx0y0xyx+y\lim_{\substack{x \to 0 \\ y \to 0}} \frac{xy}{x + y} 不存在即可。

(x,y)(x,y) 沿着 y=kx2x(k0)y = kx^2 - x(k \neq 0) 趋向于 (0,0)(0,0) 时,

limx0y0xyx+y=limx0kx1k=1k\lim_{\substack{x \to 0 \\ y \to 0}} \frac{xy}{x + y} = \lim_{x \to 0} \frac{kx - 1}{k} = -\frac{1}{k}

此结果随之不同的 kk 而变化,故此极限不存在,原极限不存在。

T3-迫敛定理求二重极限

题意

求极限:

limxyx2+xy+y2x4+y4(xyx2+y2)x2\lim_{\substack{x \to \infty \\ y \to \infty}} \frac{x^2 + xy + y^2}{x^4 + y^4} \left( \frac{xy}{x^2 + y^2} \right)^{x^2}
题解

由均值不等式可得:

0x2+xy+y2x4+y4(xyx2+y2)x232(x2+y2)2x2y2(12)x2(1x2+1y2)(12)x2\begin{aligned} 0 &\le \left|\frac{x^{2}+xy+y^{2}}{x^{4}+y^{4}}\left(\frac{xy}{x^{2}+y^{2}}\right)^{x^{2}}\right| \\ &\le \frac{\frac{3}{2}(x^{2}+y^{2})}{2x^{2}y^{2}}\left(\frac{1}{2}\right)^{x^{2}} \\ &\le \left(\frac{1}{x^{2}}+\frac{1}{y^{2}}\right)\left(\frac{1}{2}\right)^{x^{2}} \end{aligned}

而:

limx(1x2+1y2)=0,limx(12)x2=0\lim_{x \to \infty} \left( \frac{1}{x^2} + \frac{1}{y^2} \right) = 0, \quad \lim_{x \to \infty} \left( \frac{1}{2} \right)^{x^2} = 0

故:

limxyx2+xy+y2x4+y4(xyx+y)x2=0.\lim_{\substack{x \to \infty \\ y \to \infty}} \frac{x^2 + xy + y^2}{x^4 + y^4} \left( \frac{xy}{x+y} \right)^{x^2} = 0.
T4-极坐标变换求二重极限

题意

求极限:

limxy(x2+y2)sin(x4+y4)x4+y4\lim_{\substack{x \to \infty \\ y \to \infty}} \frac{(x^2 + y^2) \sin(x^4 + y^4)}{x^4 + y^4}
题解

x=ρcosθ,y=ρsinθx = \rho \cos \theta, y = \rho \sin \theta,则:

0(x2+y2)sin(x4+y4)x4+y4x2+y2x4+y4=1ρ2(112sin22θ)2ρ2\begin{aligned} 0 &\leqslant \frac{(x^2 + y^2) \sin(x^4 + y^4)}{x^4 + y^4} \\ &\leqslant \frac{x^2 + y^2}{x^4 + y^4} \\ &= \frac{1}{\rho^2 \left(1 - \frac{1}{2} \sin^2 2\theta\right)} \\ &\leqslant \frac{2}{\rho^2} \end{aligned}

而当 x,yx \to \infty, y \to \infty 时,ρ\rho \to \infty,故

limxy(x2+y2)sin(x4+y4)x4+y4=0.\lim_{\substack{x \to \infty \\ y \to \infty}} \frac{(x^2 + y^2) \sin(x^4 + y^4)}{x^4 + y^4} = 0.
二元函数连续性、可导性和可微性

关于二元函数的连续性、可导性(即偏导数存在)与可微性之间的关系可总结如下:

(1) 二元函数 f(x,y)f(x,y) 可微则必连续,反之不然。

(2) 二元函数 f(x,y)f(x,y) 可导不能推出 f(x,y)f(x,y) 连续;若 f(x,y)f(x,y) 的偏导数存在且有界,则 f(x,y)f(x,y) 必连续。

(3) 二元函数 f(x,y)f(x,y) 可微则必可导,但可导不一定可微;若偏导数连续(或其中一个连续,另一个存在)则一定可微;偏导数不连续也有可能可微。

T1-二元函数可导推不出连续

题意

设函数:

f(x,y)={1,xy0,0,xy=0.f(x,y) = \begin{cases} 1, & xy \neq 0, \\ 0, & xy = 0. \end{cases}

fx(0,0),fy(0,0)f_x(0,0), f_y(0,0)

题解

f(x,0)=f(0,y)=f(0,0)=0f(x,0) = f(0,y) = f(0,0) = 0,得:

fx(0,0)=limΔx0f(0+Δx,0)f(0,0)Δx=0,fy(0,0)=limΔy0f(0,0+Δy)f(0,0)Δy=0.f_x(0,0) = \lim_{\Delta x \to 0} \frac{f(0 + \Delta x, 0) - f(0,0)}{\Delta x} = 0, \quad f_y(0,0) = \lim_{\Delta y \to 0} \frac{f(0, 0 + \Delta y) - f(0,0)}{\Delta y} = 0.

x0,y0x \to 0, y \to 0 时,显然二元函数的极限不存在,故 f(x,y)f(x,y)(0,0)(0,0) 处不连续。

T2-二元函数可导不一定可微

题意

证明:

f(x,y)={xyx2+y2,(x,y)(0,0),0,(x,y)=(0,0)f(x,y) = \begin{cases} \frac{xy}{\sqrt{x^2+y^2}}, & (x,y) \neq (0,0), \\ 0, & (x,y) = (0,0) \end{cases}

在点 (0,0)(0,0) 处存在偏导数但不可微。

题解

由:

fx(0,0)=limΔx0f(0+Δx,0)f(0,0)Δx=0,fy(0,0)=limΔy0f(0,0+Δy)f(0,0)Δy=0,f_x(0,0) = \lim_{\Delta x \to 0} \frac{f(0 + \Delta x, 0) - f(0,0)}{\Delta x} = 0, \quad f_y(0,0) = \lim_{\Delta y \to 0} \frac{f(0, 0 + \Delta y) - f(0,0)}{\Delta y} = 0,

f(x,y)f(x,y) 在点 (0,0)(0,0) 处两个偏导数均存在。

f(x,y)f(x,y)(0,0)(0,0) 处可微,则:

df=fxdx+fydy=0,Δf=df+o(ρ)=o(ρ)\mathrm{d}f = \frac{\partial f}{\partial x} \mathrm{d}x + \frac{\partial f}{\partial y} \mathrm{d}y = 0, \quad \Delta f = \mathrm{d}f + o(\rho) = o(\rho)

其中 ρ=(Δx)2+(Δy)2\rho = \sqrt{(\Delta x)^2 + (\Delta y)^2},则:

o(ρ)=ΔxΔy(Δx)2+(Δy)2o(\rho) = \frac{\Delta x \Delta y}{\sqrt{(\Delta x)^2 + (\Delta y)^2}}

故:

o(ρ)ρ=ΔxΔy(Δx)2+(Δy)20(Δx0,Δy0).\frac{o(\rho)}{\rho} = \frac{\Delta x \Delta y}{(\Delta x)^2 + (\Delta y)^2} \to 0 \quad (\Delta x \to 0, \Delta y \to 0).

但这与二重极限 limΔx0Δy0ΔxΔy(Δx)2+(Δy)2\lim_{\substack{\Delta x \to 0 \\ \Delta y \to 0}} \frac{\Delta x \Delta y}{(\Delta x)^2 + (\Delta y)^2} 不存在相矛盾,故 f(x,y)f(x,y)(0,0)(0,0) 处不可微。

T3-二元函数偏导不连续也可微

题意

已知:

f(x,y)={(x2+y2)sin1x2+y2,x2+y20,0,x2+y2=0.f(x,y) = \begin{cases} (x^2 + y^2) \sin \frac{1}{x^2 + y^2}, & x^2 + y^2 \neq 0, \\ 0, & x^2 + y^2 = 0. \end{cases}

证明 f(x,y)f(x,y)(0,0)(0,0) 处偏导不连续,但可微。

题解fx(0,0)=limΔx0Δxsin1(Δx)2=0,fy(0,0)=limΔy0Δysin1(Δy)2=0,f_x(0,0) = \lim_{\Delta x \to 0} \Delta x \cdot \sin \frac{1}{(\Delta x)^2} = 0, \quad f_y(0,0) = \lim_{\Delta y \to 0} \Delta y \cdot \sin \frac{1}{(\Delta y)^2} = 0,

f(x,y)f(x,y)(0,0)(0,0) 处偏导数存在,则:

fx(x,y)={2xsin1x2+y22xx2+y2cos1x2+y2,x2+y20,0,x2+y2=0,f_x(x,y) = \begin{cases} 2x \sin \frac{1}{x^2+y^2} - \frac{2x}{x^2+y^2} \cos \frac{1}{x^2+y^2}, & x^2 + y^2 \neq 0, \\ 0, & x^2 + y^2 = 0, \end{cases}fy(x,y)={2ysin1x2+y22yx2+y2cos1x2+y2,x2+y20,0,x2+y2=0.f_y(x,y) = \begin{cases} 2y \sin \frac{1}{x^2+y^2} - \frac{2y}{x^2+y^2} \cos \frac{1}{x^2+y^2}, & x^2 + y^2 \neq 0, \\ 0, & x^2 + y^2 = 0. \end{cases}

limx0y=xfx(x,y)\lim_{\substack{x \to 0 \\ y = x}} f_x(x,y)limx0y=xfy(x,y)\lim_{\substack{x \to 0 \\ y = x}} f_y(x,y) 都不存在,故 f(x,y)f(x,y) 的两个偏导数在 (0,0)(0,0) 处均不连续。

Δf=[(Δx)2+(Δy)2]sin1(Δx)2+(Δy)2\Delta f = \left[(\Delta x)^2 + (\Delta y)^2\right] \cdot \sin \frac{1}{(\Delta x)^2 + (\Delta y)^2}fx(0,0)=fy(0,0)=0f_x(0,0) = f_y(0,0) = 0,知在点 (0,0)(0,0) 处,当 ρ=(Δx)2+(Δy)20\rho = \sqrt{(\Delta x)^2 + (\Delta y)^2} \to 0 时:

Δf[fx(0,0)Δx+fy(0,0)Δy]ρ=ρsin1ρ20,\frac{\Delta f - \left[f_x(0,0) \cdot \Delta x + f_y(0,0) \cdot \Delta y\right]}{\rho} = \rho \sin \frac{1}{\rho^2} \to 0,

f(x,y)f(x,y) 在点 (0,0)(0,0) 处可微。

求复合函数的偏导数

区分中间变量与自变量,对某个自变量求偏导数时,须经过所有的中间变量归结到该自变量。

T1

题意

z=f(x2y2,cosxy)z = f(x^2 - y^2, \cos xy)xrcosθ=0,yrsinθ=0x - r \cos \theta = 0, y - r \sin \theta = 0。求 zr,zθ\frac{\partial z}{\partial r}, \frac{\partial z}{\partial \theta}

题解

u=x2y2,v=cosxyu = x^2 - y^2, v = \cos xyf(u,v)f(u,v) 经过中间变量 u,vu,v 而后中间变量 x,yx,y 变成自变量 r,θr,\theta 的函数,则:

zr=zxxr+zyyr=(zuux+zvvx)xr+(zuuy+zvvy)yr=2zu(xcosθysinθ)zvsinxy(ycosθ+xsinθ),zθ=zxxθ+zyyθ=(zuux+zvvx)xθ+(zuuy+zvvy)yθ=2rzu(xsinθ+ycosθ)+rzvsinxy(ysinθxcosθ).\begin{aligned} \frac{\partial z}{\partial r} &= \frac{\partial z}{\partial x} \cdot \frac{\partial x}{\partial r} + \frac{\partial z}{\partial y} \cdot \frac{\partial y}{\partial r} \\ &= \left( \frac{\partial z}{\partial u} \cdot \frac{\partial u}{\partial x} + \frac{\partial z}{\partial v} \cdot \frac{\partial v}{\partial x} \right) \frac{\partial x}{\partial r} + \left( \frac{\partial z}{\partial u} \cdot \frac{\partial u}{\partial y} + \frac{\partial z}{\partial v} \cdot \frac{\partial v}{\partial y} \right) \frac{\partial y}{\partial r} \\ &= 2 \frac{\partial z}{\partial u} (x \cos \theta - y \sin \theta) - \frac{\partial z}{\partial v} \sin xy (y \cos \theta + x \sin \theta), \\ \frac{\partial z}{\partial \theta} &= \frac{\partial z}{\partial x} \cdot \frac{\partial x}{\partial \theta} + \frac{\partial z}{\partial y} \cdot \frac{\partial y}{\partial \theta} \\ &= \left( \frac{\partial z}{\partial u} \cdot \frac{\partial u}{\partial x} + \frac{\partial z}{\partial v} \cdot \frac{\partial v}{\partial x} \right) \frac{\partial x}{\partial \theta} + \left( \frac{\partial z}{\partial u} \cdot \frac{\partial u}{\partial y} + \frac{\partial z}{\partial v} \cdot \frac{\partial v}{\partial y} \right) \frac{\partial y}{\partial \theta} \\ &= -2r \frac{\partial z}{\partial u}(x \sin \theta + y \cos \theta) + r \frac{\partial z}{\partial v} \sin xy(y \sin \theta - x \cos \theta). \end{aligned}
T2

题意

设函数 f(x,y)f(x,y) 具有连续偏导数,且对任意 x,yx,y,满足

(fx)2+(fy)2=4.\left(\frac{\partial f}{\partial x}\right)^2 + \left(\frac{\partial f}{\partial y}\right)^2 = 4.

又设 g(u,v)=f(uv,12(u2v2))g(u,v) = f\left(uv, \frac{1}{2}(u^2 - v^2)\right),且对任意 u,vu,v,满足

a(gu)2b(gv)2=u2+v2,a\left(\frac{\partial g}{\partial u}\right)^2 - b\left(\frac{\partial g}{\partial v}\right)^2 = u^2 + v^2,

求常数 a,ba,b 的值。

题解

x=uv,y=12(u2v2)x = uv, y = \frac{1}{2}(u^2 - v^2),则 g(u,v)g(u,v) 是以 x,yx,y 为中间变量,以 u,vu,v 为自变量的复合函数:

gu=vfx+ufy,gv=ufxvfy.\frac{\partial g}{\partial u} = v \frac{\partial f}{\partial x} + u \frac{\partial f}{\partial y}, \quad \frac{\partial g}{\partial v} = u \frac{\partial f}{\partial x} - v \frac{\partial f}{\partial y}.

带入:

a(gu)2b(gv)2=u2+v2a \left( \frac{\partial g}{\partial u} \right)^2 - b \left( \frac{\partial g}{\partial v} \right)^2 = u^2 + v^2

整理:

(av2bu2)(fx)2+2(a+b)uvfxfy+(au2bv2)(fy)2=u2+v2(av^2 - bu^2)\left(\frac{\partial f}{\partial x}\right)^2 + 2(a+b)uv\frac{\partial f}{\partial x} \cdot \frac{\partial f}{\partial y} + (au^2 - bv^2)\left(\frac{\partial f}{\partial y}\right)^2 = u^2 + v^2

带入 (fy)2=4(fx)2\left(\frac{\partial f}{\partial y}\right)^2 = 4 - \left(\frac{\partial f}{\partial x}\right)^2,整理:

(a+b)(v2u2)(fx)2+2(a+b)uvfxfy=(14a)u2+(1+4b)v2.(a+b)(v^2-u^2)\left(\frac{\partial f}{\partial x}\right)^2 + 2(a+b)uv\frac{\partial f}{\partial x} \cdot \frac{\partial f}{\partial y} = (1-4a)u^2 + (1+4b)v^2.

则有:

a+b=0,14a=0,1+4b=0.a+b = 0,\quad 1-4a = 0,\quad 1+4b = 0.

解得 a=1/4,b=1/4a = 1/4, b = -1/4

求隐函数的偏导数

(1) 由一个方程确定的一个隐函数

直接法:把 x,yx,y 看成独立变量,zz 看成 x,yx,y 的函数,方程两边对 x,yx,y 求导,联立解方程。

公式法:x,y,zx,y,z 均看作独立变量:

zx=FxFz,zy=FyFz(Fz0).\frac{\partial z}{\partial x} = -\frac{F_x}{F_z}, \quad \frac{\partial z}{\partial y} = -\frac{F_y}{F_z} \quad (F_z \neq 0).

全微分法:基于全微分形式不变性原理。

T1

题意

xcosy+ycosz+zcosx=1x \cos y + y \cos z + z \cos x = 1,求 zx,zy\frac{\partial z}{\partial x}, \frac{\partial z}{\partial y}

题解

(1) 直接法

将方程两端分别对 x,yx,y 求导,得:

cosy(ysinz)zxzsinx+zxcosx=0\cos y - (y \sin z) \frac{\partial z}{\partial x} - z \sin x + \frac{\partial z}{\partial x} \cos x = 0xsiny+cosz(ysinz)zy+zycosx=0-x \sin y + \cos z - (y \sin z) \frac{\partial z}{\partial y} + \frac{\partial z}{\partial y} \cos x = 0

联立解得:

zx=cosyzsinxysinzcosx,zy=coszxsinyysinzcosx\frac{\partial z}{\partial x} = \frac{\cos y - z \sin x}{y \sin z - \cos x}, \quad \frac{\partial z}{\partial y} = \frac{\cos z - x \sin y}{y \sin z - \cos x}

(2) 公式法

F(x,y,z)=xcosy+ycosz+zcosx1F(x,y,z) = x \cos y + y \cos z + z \cos x - 1,则:

Fx=cosyzsinx,Fy=coszxsiny,Fz=cosxysinzF_x = \cos y - z \sin x, \quad F_y = \cos z - x \sin y, \quad F_z = \cos x - y \sin z

故:

zx=FxFz=cosyzsinxysinzcosx,zy=FyFz=coszxsinyysinzcosx\frac{\partial z}{\partial x} = -\frac{F_x}{F_z} = \frac{\cos y - z \sin x}{y \sin z - \cos x}, \quad \frac{\partial z}{\partial y} = -\frac{F_y}{F_z} = \frac{\cos z - x \sin y}{y \sin z - \cos x}

(3) 全微分法

F(x,y,z)=xcosy+ycosz+zcosx1F(x,y,z) = x \cos y + y \cos z + z \cos x - 1,令 F(x,y,z)=0F(x,y,z) = 0,则:

dF=(cosyzsinx)dx+(coszxsiny)dy+(cosxysinz)dz=0\mathrm{d}F = (\cos y - z \sin x)\mathrm{d}x + (\cos z - x \sin y)\mathrm{d}y + (\cos x - y \sin z)\mathrm{d}z = 0

即:

dz=cosyzsinxysinzcosxdx+coszxsinyysinzcosxdy\mathrm{d}z = \frac{\cos y - z \sin x}{y \sin z - \cos x} \cdot \mathrm{d}x + \frac{\cos z - x \sin y}{y \sin z - \cos x} \cdot \mathrm{d}y

故:

zx=cosyzsinxysinzcosx,zy=coszxsinyysinzcosx\frac{\partial z}{\partial x} = \frac{\cos y - z \sin x}{y \sin z - \cos x}, \quad \frac{\partial z}{\partial y} = \frac{\cos z - x \sin y}{y \sin z - \cos x}
T2

题意

x=eucosv,y=eusinv,z=uvx = e^u \cos v, y = e^u \sin v, z = uv。试求 zx\frac{\partial z}{\partial x}zy\frac{\partial z}{\partial y}

题解

(1) 将 uuvv 看成中间变量,xxyy 看成自变量

zx=vux+uvx,zy=vuy+uvy\frac{\partial z}{\partial x} = v \frac{\partial u}{\partial x} + u \frac{\partial v}{\partial x}, \quad \frac{\partial z}{\partial y} = v \frac{\partial u}{\partial y} + u \frac{\partial v}{\partial y}

易知函数显化:

u=12ln(x2+y2),v=arctanyxu = \frac{1}{2}\ln(x^2 + y^2), \quad v = \arctan\frac{y}{x}

则:

ux=xx2+y2=cosveu,uy=yx2+y2=sinveu\frac{\partial u}{\partial x} = \frac{x}{x^2 + y^2} = \frac{\cos v}{e^u}, \quad \frac{\partial u}{\partial y} = \frac{y}{x^2 + y^2} = \frac{\sin v}{e^u}vx=yx2+y2=sinveu,vy=xx2+y2=cosveu\frac{\partial v}{\partial x} = -\frac{y}{x^2 + y^2} = -\frac{\sin v}{e^u}, \quad \frac{\partial v}{\partial y} = \frac{x}{x^2 + y^2} = \frac{\cos v}{e^u}

故:

zx=eu(vcosvusinv),zy=eu(ucosv+vsinv)\frac{\partial z}{\partial x} = e^{-u}(v \cos v - u \sin v), \quad \frac{\partial z}{\partial y} = e^{-u}(u \cos v + v \sin v)

(2) 将 xxyy 看成中间变量,uuvv 看成自变量

v=eu(cosv)zx+eu(sinv)zy,u=eu(sinv)zx+eu(cosv)zyv = e^u (\cos v) \frac{\partial z}{\partial x} + e^u (\sin v) \frac{\partial z}{\partial y}, \quad u = -e^u (\sin v) \frac{\partial z}{\partial x} + e^u (\cos v) \frac{\partial z}{\partial y}

联立解得:

zx=eu(vcosvusinv),zy=eu(ucosv+vsinv)\frac{\partial z}{\partial x} = e^{-u}(v \cos v - u \sin v), \quad \frac{\partial z}{\partial y} = e^{-u}(u \cos v + v \sin v)

(3) 采用全微分

对给定的方程组求全微分,得:

dx=eu(cosv)dueu(sinv)dv,dy=eu(sinv)du+eu(cosv)dv,dz=vdu+udv\mathrm{d}x = e^u (\cos v) \mathrm{d}u - e^u (\sin v) \mathrm{d}v, \quad \mathrm{d}y = e^u (\sin v) \mathrm{d}u + e^u (\cos v) \mathrm{d}v, \quad \mathrm{d}z = v \mathrm{d}u + u \mathrm{d}v

联立前两式得:

du=eu(cosvdx+sinvdy),dv=eu(sinvdx+cosvdy)\mathrm{d}u = e^{-u}(\cos v \mathrm{d}x + \sin v \mathrm{d}y), \quad \mathrm{d}v = e^{-u}(-\sin v \mathrm{d}x + \cos v \mathrm{d}y)

带入 dz=vdu+udv\mathrm{d}z = v \mathrm{d}u + u \mathrm{d}v,得:

dz=eu(vcosvusinv)dx+eu(vsinv+ucosv)dy\mathrm{d}z = e^{-u}(v \cos v - u \sin v) \mathrm{d}x + e^{-u}(v \sin v + u \cos v) \mathrm{d}y

故:

zx=eu(vcosvusinv),zy=eu(vsinv+ucosv)\frac{\partial z}{\partial x} = e^{-u}(v \cos v - u \sin v), \quad \frac{\partial z}{\partial y} = e^{-u}(v \sin v + u \cos v)
求高阶偏导数
T1-求复合函数的高阶偏导数

题意

z=z(x,y)z = z(x,y) 具有二阶连续偏导数,满足方程

32zx222zxy2zy2=0,3 \frac{\partial^2 z}{\partial x^2} - 2 \frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} - \frac{\partial^2 z}{\partial y^2} = 0,

已知变换

{u=x+ayv=x3y\begin{cases} u = x + ay \\ v = x - 3y \end{cases}

可将该方程化为 2zuv=0\frac{\partial^2 z}{\partial u \partial v} = 0,求常数 aa

题解

易知:

zx=zu+zv,zy=azu3zv\frac{\partial z}{\partial x} = \frac{\partial z}{\partial u} + \frac{\partial z}{\partial v}, \quad \frac{\partial z}{\partial y} = a \frac{\partial z}{\partial u} - 3 \frac{\partial z}{\partial v}

则:

2zx2=2zu2+22zuv+2zv2\frac{\partial^2 z}{\partial x^2} = \frac{\partial^2 z}{\partial u^2} + 2 \frac{\partial^2 z}{\partial u \partial v} + \frac{\partial^2 z}{\partial v^2}2zxy=a2zu2+(a3)2zuv32zv2\frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} = a \frac{\partial^2 z}{\partial u^2} + (a - 3) \frac{\partial^2 z}{\partial u \partial v} - 3 \frac{\partial^2 z}{\partial v^2}2zy2=a22zu26a2zuv+92zv2\frac{\partial^2 z}{\partial y^2} = a^2 \frac{\partial^2 z}{\partial u^2} - 6a \frac{\partial^2 z}{\partial u \partial v} + 9 \frac{\partial^2 z}{\partial v^2}

代入原方程:

(32aa2)2zu2+4(a+3)2zuv=0(3 - 2a - a^2) \frac{\partial^2 z}{\partial u^2} + 4(a + 3) \frac{\partial^2 z}{\partial u \partial v} = 0

故:

32aa2=0,a+303 - 2a - a^2 = 0, \quad a + 3 \neq 0

所以 a=1a = 1

T2-简化表达式

题意

x=eu+v,y=euvx = e^{u+v}, y = e^{u-v},满足:

x22zx2+y22zy2+xzx+yzy=0x^2 \frac{\partial^2 z}{\partial x^2} + y^2 \frac{\partial^2 z}{\partial y^2} + x \frac{\partial z}{\partial x} + y \frac{\partial z}{\partial y} = 0

证明:

2zu2+2zv2=0\frac{\partial^2 z}{\partial u^2} + \frac{\partial^2 z}{\partial v^2} = 0
题解zu=zxeu+v+zyeuv,zv=zxeu+vzyeuv\frac{\partial z}{\partial u} = \frac{\partial z}{\partial x} e^{u+v} + \frac{\partial z}{\partial y} e^{u-v}, \quad \frac{\partial z}{\partial v} = \frac{\partial z}{\partial x} e^{u+v} - \frac{\partial z}{\partial y} e^{u-v}2zu2=x22zx2+2xy2zxy+y22zy2+xzx+yzy\frac{\partial^2 z}{\partial u^2} = x^2 \frac{\partial^2 z}{\partial x^2} + 2xy \frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} + y^2 \frac{\partial^2 z}{\partial y^2} + x \frac{\partial z}{\partial x} + y \frac{\partial z}{\partial y}2zv2=x22zx22xy2zxy+y22zy2+xzx+yzy\frac{\partial^2 z}{\partial v^2} = x^2 \frac{\partial^2 z}{\partial x^2} - 2xy \frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} + y^2 \frac{\partial^2 z}{\partial y^2} + x \frac{\partial z}{\partial x} + y \frac{\partial z}{\partial y}

则:

2zu2+2zv2=2(x22zx2+y22zy2+xzx+yzy)=0\frac{\partial^2 z}{\partial u^2} + \frac{\partial^2 z}{\partial v^2} = 2 \left( x^2 \frac{\partial^2 z}{\partial x^2} + y^2 \frac{\partial^2 z}{\partial y^2} + x \frac{\partial z}{\partial x} + y \frac{\partial z}{\partial y} \right) = 0
T3-求隐函数的高阶偏导数

题意

u=u(x,y)u = u(x,y) 是由方程 u+eu=xyu + e^u = xy 所确定的二元函数。求 2uxy\frac{\partial^2 u}{\partial x \partial y}

题解

对方程两端求微分:

du=y1+eudx+x1+eudy\mathrm{d}u = \frac{y}{1 + e^u} \mathrm{d}x + \frac{x}{1 + e^u} \mathrm{d}y

则:

ux=y1+eu,uy=x1+eu\frac{\partial u}{\partial x} = \frac{y}{1 + e^u}, \quad \frac{\partial u}{\partial y} = \frac{x}{1 + e^u}

故:

2uxy=y(ux)=1+euyeuuy(1+eu)2=11+euxyeu(1+eu)3\frac{\partial^2 u}{\partial x \partial y} = \frac{\partial}{\partial y} \left( \frac{\partial u}{\partial x} \right) = \frac{1 + e^u - y e^u \frac{\partial u}{\partial y}}{(1 + e^u)^2} = \frac{1}{1 + e^u} - \frac{x y e^u}{(1 + e^u)^3}
T4-求隐函数的高阶偏导数

题意

z=z(x,y)z = z(x,y) 是由方程 f(2x,y,zx)=0f(2x, y, z - x) = 0 所确定的二元函数,其中函数 ff 具有二阶连续偏导数。求 zx,2zx2\frac{\partial z}{\partial x}, \frac{\partial^2 z}{\partial x^2}

题解

u=2x,v=y,w=zxu = 2x, v = y, w = z - x,则 f(u,v,w)=0f(u,v,w) = 0,两边对 xx 求偏导数,得:

2fu+fw(zx1)=0,zx=12fufw2f_u + f_w \left( \frac{\partial z}{\partial x} - 1 \right) = 0, \quad \frac{\partial z}{\partial x} = 1 - 2 \frac{f_u}{f_w}

易知:

x(fu)=2fuu+fuw(zx1)=2fuu2fuwfufw\frac{\partial}{\partial x}(f_u) = 2f_{uu} + f_{uw}\left(\frac{\partial z}{\partial x} - 1\right) = 2f_{uu} - 2f_{uw}\frac{f_u}{f_w}x(fw)=2fuw+fww(zx1)=2fuw2fwwfufw\frac{\partial}{\partial x}(f_w) = 2f_{uw} + f_{ww}\left(\frac{\partial z}{\partial x} - 1\right) = 2f_{uw} - 2f_{ww}\frac{f_u}{f_w}

则:

2zx2=2(fw)2[fwx(fu)fux(fw)]=4(fw)3[fuu(fw)22fufwfuw+fww(fu)2]\frac{\partial^2 z}{\partial x^2} = -\frac{2}{(f_w)^2} \left[ f_w \frac{\partial}{\partial x}(f_u) - f_u \frac{\partial}{\partial x}(f_w) \right] = -\frac{4}{(f_w)^3} \left[ f_{uu}(f_w)^2 - 2f_u f_w f_{uw} + f_{ww}(f_u)^2 \right]
数学-多元函数微分
http://blog.7a7a68.xyz/posts/数学-5-18-多元函数微分/
作者
Waning
发布于
2026-05-19
许可协议
CC BY-NC-SA 4.0
Profile Image of the Author
Waning
愿你明日如绚丽之花.
公告
还活着.
音乐
封面

音乐

暂未播放

0:00 0:00
暂无歌词
分类
标签
站点统计
文章
56
分类
8
标签
20
总字数
125,693
运行时长
0
最后活动
0 天前

目录